Ẩn mình trong con hẻm nhỏ cạnh ngã ba Cai Lang (quận Thanh Khê, TP. Đà Nẵng), đình làng Thạc Gián không chỉ là một thiết chế tín ngưỡng dân gian, mà còn là nơi lưu giữ lớp trầm tích lịch sử – văn hoá đặc biệt thông qua hệ thống sắc phong, chiếu chỉ viết bằng chữ Hán và chữ Nôm còn tồn tại đến ngày nay

          Ông Nguyễn Ngọc Nghĩ - trưởng ban nghi lễ Đình làng, là người đã dành hơn mười năm lặng lẽ trích lục, sao chép, dịch nghĩa hàng chục sắc phong và chiếu chỉ từ các triều đại Hậu Lê và Nguyễn, giúp di sản Hán Nôm vượt qua rào cản chữ nghĩa để đến gần hơn với thế hệ hôm nay. Theo tư liệu lưu giữ, từ thời Cảnh Hưng (Hậu Lê) đến năm thứ 10 triều vua Bảo Đại (1935), đình làng Thạc Gián đã được ban 18 sắc phong và 38 chiếu chỉ – con số hiếm hoi đối với một ngôi đình làng, cho thấy bề dày lịch sử và vị thế tín ngưỡng quan trọng của cộng đồng cư dân nơi đây.                                      

                                                               Sắc phong tại Đình làng Thạc Gián

          Sắc phong thần, đặc biệt là sắc phong Thành hoàng làng, là loại hình văn bản Hán Nôm quý giá còn được bảo tồn khá nguyên vẹn. Không chỉ mang giá trị tâm linh, sắc phong còn giúp các nhà nghiên cứu nhận diện kỹ thuật in ấn, chất liệu giấy, thể chữ, văn phong hành chính và tư duy trị quốc của từng giai đoạn lịch sử. Qua việc khảo cứu sắc phong, ông Nguyễn Ngọc Nghĩ chỉ ra những khác biệt đáng chú ý giữa các triều đại. Dưới thời vua Minh Mạng, chữ viết lớn, đều, cân xứng, thể hiện sự nghiêm cẩn, quy củ của một triều đại đang ở thời kỳ thịnh trị. Sang thời vua Duy Tân, ảnh hưởng văn hoá phương Tây khiến cỡ chữ nhỏ hơn, nét bút không còn sắc sảo như trước. Đến triều vua Bảo Đại, phong cách chữ được phục dựng theo tinh thần Minh Mạng, nhưng dấu triện mờ nhạt hơn – có thể do kỹ thuật in ấn hoặc sự đầu tư hạn chế trong bối cảnh triều Nguyễn đã suy vi. Phần lớn sắc phong hiện còn là độc bản, kích thước khoảng 41cm x 118cm, niên đại được ghi rõ ở cuối văn bản, bao gồm năm vua ban sắc và thời điểm ban hành.

          Phiên âm: Minh Mệnh thất niên, cửu nguyệt, thập thất nhật

          Dịch nghĩa: Ngày 17 tháng 9 năm thứ 7 niên hiệu Minh Mạng

          Trong bối cảnh đô thị hoá nhanh chóng, việc đình làng Thạc Gián vẫn bảo tồn được hệ thống sắc phong quý giá là minh chứng cho ý thức gìn giữ di sản của cộng đồng địa phương. Những văn bản Hán Nôm ấy không chỉ là “báu vật” của một làng, mà còn là chứng nhân lịch sử góp phần định hình căn cước văn hoá Đà Nẵng nói riêng và miền Trung nói chung.

                                                                      Kim Bài

                                                            (Sưu tầm và biên soạn)