Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng diễn ra từ ngày 19/01/2026 đến ngày 23/01/2026 tại Hà Nội, là sự kiện chính trị quan trọng, đánh dấu bước phát triển mới trong tư duy lý luận và định hướng phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Văn kiện Đại hội XIV không chỉ kế thừa những thành tựu của thời kỳ đổi mới mà còn bổ sung nhiều nhận thức mới, thể hiện quyết tâm đưa Việt Nam phát triển nhanh, bền vững và vươn lên mạnh mẽ.

1. Tự chủ chiến lược và kỷ nguyên vươn mình

Điểm nổi bật trước hết là tư duy “tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin, tiến mạnh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”. Đây vừa là yêu cầu, vừa là động lực để Việt Nam chủ động quyết định con đường phát triển, phát huy nội lực, nâng cao bản lĩnh, trí tuệ và khát vọng vươn lên. Mục tiêu xuyên suốt là xây dựng đất nước hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc và vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.

2. Bổ sung lý luận về đường lối đổi mới

Một điểm mới quan trọng về lý luận là bổ sung “lý luận về đường lối đổi mới” vào nền tảng tư tưởng của Đảng, cùng với chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Đây là sự khái quát từ thực tiễn đổi mới của Việt Nam, thể hiện quá trình vận dụng và phát triển sáng tạo lý luận phù hợp với điều kiện đất nước và xu thế thời đại.

3. Phát triển bền vững gắn với bảo vệ môi trường

Đại hội XIV xác định phát triển kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường đều là nhiệm vụ trung tâm, “xây dựng Đảng là then chốt; phát triển văn hoá, con người là nền tảng”. Đây là bước phát triển trong tư duy về phát triển bền vững, nhấn mạnh yêu cầu không đánh đổi lợi ích lâu dài của quốc gia và các thế hệ tương lai để lấy lợi ích kinh tế trước mắt.

4. Đối ngoại, hội nhập quốc tế gắn với quốc phòng, an ninh

Đối ngoại và hội nhập quốc tế được xác định cùng với quốc phòng, an ninh là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên. Điều này thể hiện tầm nhìn chiến lược toàn diện hơn, góp phần kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, tranh thủ nguồn lực quốc tế và nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế.

5. Đổi mới mô hình tăng trưởng

Văn kiện nhấn mạnh chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào tài nguyên, vốn và lao động giá rẻ sang dựa trên tri thức, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Kinh tế tư nhân được xác định là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia, trong khi kinh tế nhà nước tiếp tục giữ vai trò chủ đạo.

6. Văn hóa, con người và giáo dục là nền tảng

Văn hóa và con người được xác định là nền tảng, nguồn lực, sức mạnh nội sinh và động lực của phát triển bền vững. Trên nền tảng đó, xây dựng nền giáo dục quốc dân hiện đại, mở và hội nhập, đáp ứng yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trở thành yêu cầu cấp thiết trong kỷ nguyên mới.

7. Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Đây được xác định là đột phá và động lực chính của mô hình tăng trưởng mới. Trọng tâm là chuyển sang nền kinh tế dựa nhiều hơn vào tri thức, dữ liệu và công nghệ cao, qua đó nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh quốc gia.

8. Đổi mới hệ thống chính trị và xây dựng Đảng

Trọng tâm là hoàn thiện thể chế, tinh gọn bộ máy, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, nhất là người đứng đầu. Đồng thời, Văn kiện nhấn mạnh chủ trương xây dựng Đảng thật sự “là đạo đức, là văn minh”, gắn xây dựng Đảng với trách nhiệm, kỷ luật và năng lực lãnh đạo.

9. Phát huy sức mạnh Nhân dân và đại đoàn kết toàn dân tộc

Một tư tưởng xuyên suốt là phát huy sức mạnh của Nhân dân và khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Mọi chủ trương, chính sách phải xuất phát từ nguyện vọng, quyền và lợi ích chính đáng của Nhân dân; lấy sự hài lòng, tín nhiệm của người dân và hiệu quả công việc làm tiêu chí đánh giá cán bộ.

Bốn định hướng chiến lược nổi bật trong giai đoạn mới

• Thứ nhất, tự chủ chiến lược – chủ động quyết định con đường phát triển, phát huy nội lực và nâng cao năng lực tự cường của đất nước.
• Thứ hai, đổi mới mô hình tăng trưởng – lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính; đồng thời thúc đẩy chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
• Thứ ba, hoàn thiện thể chế phát triển – xây dựng đồng bộ thể chế chính trị, kinh tế và xã hội, tạo môi trường thuận lợi cho phát triển nhanh và bền vững.
• Thứ tư, nâng cao hiệu lực, hiệu quả tổ chức thực thi – đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tăng cường phối hợp, giám sát và trách nhiệm giải trình; lấy hiệu quả thực tế và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo.

Có thể khái quát tinh thần của Văn kiện Đại hội XIV bằng một thông điệp xuyên suốt: phát huy nội lực, củng cố tự chủ chiến lược, lấy khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và con người làm động lực; lấy thể chế hiệu quả, văn hóa và sự đồng thuận của Nhân dân làm nền tảng; chủ động hội nhập để tạo dựng môi trường thuận lợi, đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững và vững bước trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Th.S Hoàng Thị Kim Oanh – Bộ môn Lý luận chính trị