Giới thiệu về các tộc người ở Việt Nam Nhóm ngôn ngữ Việt - Mường (ngữ hệ Nam Á)
Hầu hết các cư dân thuộc nhóm ngôn ngữ Việt – Mường phân bố ở Việt Nam, gồm 4 dân tộc: Kinh (tên gọi khác là Việt), Mường, Thổ, Chứt. Các dân tộc có chung một cội nguồn lịch sử. Tổ tiên họ, cư dân Lạc Việt, lập nghiệp ban đầu ở miền trung du và đồng bằng Bắc Bộ và bắc Trung Bộ. Thành tựu khảo cổ học minh chứng cho các giai đoạn phát triển liên tục từ sơ kỳ thời đại đồng thau tới sơ kỳ thời đại đồ sắt, mà đỉnh cao là nền văn hoá Đông Sơn nổi tiếng tồn tại từ đầu thiên niên kỷ thứ nhất trước Công nguyên. Quá trình phân hoá tộc người diễn ra suốt nhiều thế kỷ sau Công nguyên.

Nguồn: Báo Nhân Dân online (https://nhandan.vn/cong-dong-54-dan-toc.html)
Người Kinh (cũng như người Mường, Thổ, Chứt) là tộc người bản địa, sở tại, sinh sống từ rất lâu đời trên dải đất Việt Nam, không phải có nguồn gốc từ lãnh thổ bên ngoài. Từ cái nôi ban đầu là vùng Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, tập trung ở đồng bằng, người Kinh chuyển cư đến các vùng khác, trở thành tộc người đông đảo, có mặt trên mọi địa bàn, địa hình của Tổ quốc.
Dân tộc Mường ở nước ta cư trú trên một vùng đồi núi khá rộng, trong các thung lũng chân núi, có địa lý môi sinh thuận lợi cho trồng trọt, nằm giữa vùng người Việt ở phía đông và vùng người Thái ở phía tây, chiều dài khoảng 350km, chiều rộng khoảng 80-90km; tập trung chủ yếu ở các tỉnh Hòa Bình, các huyện Thanh Sơn, Tân Sơn, Yên Lập, Thanh Thủy của tỉnh Phú Thọ; các huyện Ngọc Lặc, Thạch Thành, Cẩm Thủy, Bá Thước, Như Xuân, Lang Chánh của tỉnh Thanh Hóa và rải rác ở các tỉnh Sơn La, Ninh Bình, Yên Bái...
Dân tộc Thổ cư trú ở vùng trung du và miền núi của 2 tỉnh Nghệ An và Thanh Hóa. Ðịa bàn cư trú hiện nay của người Thổ vốn là giao điểm của các luồng di cư từ bắc vào nam, từ miền xuôi lên miền ngược, những người tha hương cùng chung cảnh ngộ ấy hòa nhập thành một cộng đồng chung dân tộc Thổ.
Dân tộc Chứt bao gồm các nhóm: Sách, Rục, Arem, Mày, Mã Liềng; cư trú chủ yếu ở các huyện miền núi như Minh Hóa, Tuyên Hóa, Bố Trạch thuộc tỉnh Quảng Bình và 1 nhóm Mã Liềng cư trú ở 2 xã Hương Liên, Hương Vĩnh thuộc huyện Hương Khê của tỉnh Hà Tĩnh. Đây là địa bàn núi rừng hiểm trở, đồi dốc và thường xuyên bị chia cắt bởi hệ thống sông suối dày đặc.
Trong truyền thống, giữa 4 dân tộc có nhiều điểm giống nhau về ngôn ngữ và phong tục tập quán. Bên cạnh đó, điều kiện sống, những biến động lịch sử và sự tiếp thu văn hoá từ bên ngoài làm cho các dân tộc này khác biệt nhau. Người Việt (Kinh) trở thành dân tộc đa số của quốc gia. Người Mường gần gũi với người Thái về nhiều khía cạnh văn hoá, đặc biệt là về tổ chức xã hội. Trong khi đó, người Thổ và người Chứt có dân số ít, lại gồm nhiều nhóm nhỏ sinh sống trên địa bàn không thuận lợi và bị hoàn cảnh xô đẩy vào trạng thái suy thoái suốt một thời gian dài trong quá khứ, vì vậy đời sống khó khăn bậc nhất ở Việt Nam. Nhiều nhóm trong hai cộng đồng Thổ và Chứt, cũng như nhóm Nguồn của người Việt, vốn là cư dân vùng đồng bằng đã phiêu dạt lên miền núi từ lâu đời, nên vẫn bảo lưu nhiều yếu tố ngôn ngữ và văn hoá của người Việt cổ.
Nguồn:
1. Viện Dân tộc học. (2020). Các dân tộc ở Việt Nam. Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Sự thật. Ủy ban dân tộc.
2. https://nhandan.vn/cong-dong-54-dan-toc.html
3. https://www.vme.org.vn/vi/c/category-74/nhom-ngon-ngu-viet-muong-p1.html
ThS. Đoàn Thị Cẩm Vân
- Giếng Chăm và giếng cổ người Việt – dấu ấn giao thoa văn hóa trên đất Đà Nẵng
- “Hoa của phế tích”: Khi văn chương đánh thức những mảnh ký ức ngủ quên giữa lòng phố thị
- Ngôn ngữ mạng của giới trẻ: nguyên nhân và tác động
- Những bài học đối nhân rút ra từ cuốn "Đắc Nhân Tâm" - Dale Carnergie 1936
- Kỷ niệm 96 năm ngày thành lập MTTQ Việt Nam (18/11/1930 - 18/11/2026)