Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV diễn ra từ ngày 23 đến ngày 25/3/2026 tại Hà Nội, dưới sự chủ trì của Tổng Bí thư Tô Lâm. Hội nghị đã thảo luận, quyết định nhiều vấn đề quan trọng liên quan đến công tác xây dựng Đảng, tổ chức bộ máy, cán bộ, kiểm tra, giám sát và phát triển kinh tế - xã hội. Những nội dung được thông qua thể hiện quyết tâm tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng, xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

 

 

1. Những điểm cốt lõi về công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị

Thứ nhất, hoàn thiện các quy định về thi hành Điều lệ Đảng.

Trên cơ sở kế thừa Quy định số 294-QĐ/TW ngày 26/5/2025, Trung ương tiếp tục nghiên cứu, bổ sung và hoàn thiện các quy định về tổ chức, hoạt động của Đảng nhằm khắc phục những hạn chế, bất cập trong thực tiễn. Nội dung này được cụ thể hóa tại Quy định số 208-QĐ/TW ngày 26/7/2026.

Điểm mới nổi bật là tổ chức của Đảng được xây dựng đồng bộ với hệ thống chính trị, chuẩn hóa về tên gọi, phương thức tổ chức và cơ chế vận hành. Đồng thời, thí điểm thống nhất các loại hình tổ chức đảng ở cơ sở; tăng cường trách nhiệm của cấp ủy trong công tác cán bộ; đổi mới hoạt động kiểm điểm, tự phê bình và phê bình. Những điều chỉnh này góp phần nâng cao hiệu lực lãnh đạo, bảo đảm tính thống nhất và thích ứng với yêu cầu chuyển đổi số.

Thứ hai, đổi mới công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng.

Nghị quyết số 05-NQ/TW ngày 07/4/2026 và Quy định số 21-QĐ/TW ngày 11/4/2026 xác định kiểm tra, giám sát là chức năng lãnh đạo quan trọng và là công cụ kiểm soát quyền lực, phòng ngừa và xử lý vi phạm trong Đảng.

Điểm mới căn bản là chuyển trọng tâm từ phát hiện, xử lý vi phạm sang chủ động phòng ngừa, cảnh báo và ngăn chặn sai phạm từ sớm, từ xa. Công tác kiểm tra, giám sát phải được thực hiện thường xuyên, có trọng tâm, trọng điểm, tăng cường ứng dụng công nghệ và dữ liệu số để nâng cao hiệu quả.

Đặc biệt, kiểm tra, giám sát không chỉ nhằm phát hiện sai phạm mà còn góp phần thúc đẩy phát triển, bảo vệ những cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Mọi tổ chức đảng và đảng viên đều phải chấp hành nghiêm kỷ luật, bảo đảm nguyên tắc không có vùng cấm, không có ngoại lệ.

Thứ ba, tăng cường phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Nghị quyết số 04-NQ/TW nhấn mạnh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài, gắn chặt với yêu cầu phát triển nhanh và bền vững đất nước.

Điểm nổi bật là chuyển từ cách tiếp cận chủ yếu tập trung xử lý vi phạm sang xây dựng cơ chế phòng ngừa và văn hóa liêm chính. Theo đó, liêm chính phải trở thành giá trị cốt lõi, chuẩn mực đạo đức và ứng xử của cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức và toàn xã hội.

Việc xây dựng quốc gia liêm chính được đặt trên ba trụ cột: thể chế liêm chính, nền công vụ liêm chính và đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức liêm chính. Đồng thời, phát huy vai trò giám sát của Nhân dân, hoàn thiện thể chế pháp luật, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, góp phần củng cố niềm tin xã hội và tạo môi trường thuận lợi cho phát triển.

Thứ tư, phát huy hiệu quả mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Mô hình chính quyền địa phương hai cấp không đơn thuần là việc sắp xếp lại tổ chức hành chính mà còn là sự đổi mới căn bản phương thức quản trị địa phương.

Trung ương nhấn mạnh yêu cầu giảm tầng nấc trung gian, đẩy mạnh phân quyền, phân cấp, gắn trách nhiệm với nguồn lực và năng lực thực thi. Trong đó, cấp tỉnh tập trung vào hoạch định chiến lược, quy hoạch, điều phối nguồn lực và kiểm tra, giám sát; cấp xã trực tiếp giải quyết các công việc gắn với đời sống của người dân và doanh nghiệp.

Quá trình tổ chức thực hiện phải linh hoạt, phù hợp với đặc điểm từng địa phương, tăng cường ứng dụng công nghệ và dữ liệu số. Đặc biệt, sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp được xác định là thước đo thực chất đánh giá hiệu quả hoạt động của chính quyền.

 

2. Những yêu cầu mới về công tác chính trị, tư tưởng trong giai đoạn hiện nay

Công tác chính trị, tư tưởng giữ vai trò nền tảng trong xây dựng Đảng, góp phần củng cố bản lĩnh chính trị, nâng cao năng lực lãnh đạo và tạo sự thống nhất về nhận thức, hành động trong toàn Đảng. Quy định số 19-QĐ/TW ngày 08/4/2026 đặt ra những yêu cầu mới nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác này trong bối cảnh hiện nay.

Trước hết, tiếp tục quán triệt và thực hiện nghiêm túc “Bốn kiên định”.

Đó là: kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; kiên định đường lối đổi mới của Đảng; kiên định các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng.

Đây là những nguyên tắc nền tảng nhằm giữ vững định hướng chính trị, bản chất cách mạng và sự thống nhất trong Đảng, đồng thời tạo cơ sở để vận dụng sáng tạo lý luận vào thực tiễn phát triển đất nước.

Thứ hai, đổi mới căn bản phương thức thực hiện công tác chính trị, tư tưởng.

Điểm mới nổi bật của Quy định số 19-QĐ/TW là chuyển công tác chính trị, tư tưởng từ định hướng, khuyến khích sang quy định bắt buộc, gắn với trách nhiệm cụ thể của tổ chức đảng và từng cán bộ, đảng viên.

Công tác chính trị, tư tưởng được tiếp cận như một hệ thống quản trị có mục tiêu, tiêu chí, cơ chế kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả. Việc triển khai phải khắc phục tình trạng hình thức, hành chính hóa, bảo đảm hiệu quả thực chất và gắn với nhiệm vụ chính trị của từng cơ quan, đơn vị.

Thứ ba, gắn công tác chính trị, tư tưởng với toàn bộ hoạt động xây dựng Đảng.

Công tác chính trị, tư tưởng phải có sự liên thông với công tác tổ chức, cán bộ, kiểm tra, giám sát và dân vận; đồng thời chủ động đi trước, định hướng nhận thức và hành động.

Trong đó, công tác chính trị tập trung giữ vững định hướng chính trị, bảo đảm các chủ trương, quyết sách xuất phát từ lợi ích quốc gia, dân tộc. Công tác tư tưởng chú trọng đổi mới giáo dục lý luận chính trị, tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận, xây dựng đạo đức, văn hóa trong Đảng và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Thứ tư, đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác chính trị, tư tưởng.

Trong bối cảnh công nghệ số và mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, công tác tư tưởng cần chuyển từ tuyên truyền một chiều sang chủ động định hướng, dẫn dắt nhận thức và dư luận xã hội.

Việc ứng dụng khoa học, công nghệ và xây dựng hệ thống dữ liệu phục vụ phân tích, dự báo tình hình tư tưởng có ý nghĩa quan trọng. Qua đó, nâng cao khả năng nhận diện những vấn đề mới nảy sinh, kịp thời định hướng thông tin, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái và tạo sự đồng thuận xã hội.

Thứ năm, đề cao trách nhiệm nêu gương và hiệu quả tổ chức thực hiện.

Mỗi tổ chức đảng và cán bộ, đảng viên phải chuyển từ nhận thức sang hành động cụ thể, từ học tập nghị quyết sang thực hiện nghị quyết bằng kết quả thiết thực. Đặc biệt, người đứng đầu phải phát huy vai trò nêu gương, nâng cao trách nhiệm, bản lĩnh chính trị và ý thức tổ chức kỷ luật.

Đồng thời, cần xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá khoa học, có khả năng lượng hóa sự chuyển biến về nhận thức, tư tưởng và hành động, lấy hiệu quả thực hiện nhiệm vụ chính trị và mức độ hài lòng của Nhân dân làm thước đo quan trọng.

Những nội dung cốt lõi của Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV thể hiện định hướng tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong giai đoạn mới. Điểm xuyên suốt là hoàn thiện thể chế, kiểm soát quyền lực, xây dựng văn hóa liêm chính, đổi mới quản trị và nâng cao hiệu quả phục vụ Nhân dân.

Đặc biệt, những yêu cầu mới về công tác chính trị, tư tưởng khẳng định sự cần thiết phải kết hợp chặt chẽ giữa kiên định nền tảng tư tưởng với đổi mới phương thức thực hiện, ứng dụng chuyển đổi số và đề cao trách nhiệm của cán bộ, đảng viên. Việc triển khai đồng bộ, nghiêm túc và thực chất những nội dung này có ý nghĩa quan trọng đối với xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, nâng cao hiệu lực hoạt động của hệ thống chính trị và đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong thời kỳ mới.

 

     Th.S Hoàng Thị Kim Oanh – Bộ môn Lý luận chính trị