Phát triển kinh tế tư nhân – động lực quan trọng của nền kinh tế Việt Nam trong kỷ nguyên mới


Mở đầu

Trong tiến trình đổi mới và phát triển đất nước, việc nhận thức đúng vị trí, vai trò của các thành phần kinh tế luôn là vấn đề có ý nghĩa quan trọng cả về lý luận và thực tiễn. Nếu như trong những năm đầu đổi mới, kinh tế tư nhân từng bước được thừa nhận và tạo điều kiện phát triển thì đến nay, khu vực kinh tế này đã có những bước chuyển biến mạnh mẽ, trở thành một bộ phận không thể thiếu của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.

Đặc biệt, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã tiếp tục khẳng định tư duy đổi mới trong phát triển nền kinh tế quốc gia, nhấn mạnh yêu cầu phát huy vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước, đồng thời xác định phát triển kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế. Đây không chỉ là sự khẳng định về mặt chủ trương mà còn thể hiện bước phát triển mới trong tư duy lý luận của Đảng về xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.

 

 

1. Đại hội XIV của Đảng và bước phát triển mới trong tư duy về kinh tế tư nhân

Đại hội XIV của Đảng diễn ra từ ngày 19/01/2026 đến ngày 23/01/2026, trong bối cảnh đất nước sau 40 năm đổi mới đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, đồng thời đứng trước những yêu cầu mới về tăng trưởng nhanh, bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh và chủ động hội nhập quốc tế.

Một trong những nội dung đáng chú ý trong định hướng phát triển kinh tế của Đại hội XIV là tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; xác lập mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; phát huy hiệu quả các nguồn lực của nền kinh tế. Đặc biệt, Nghị quyết Đại hội XIV tiếp tục khẳng định: phát triển kinh tế nhà nước thực sự giữ vai trò chủ đạo, phát triển kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế.

Quan điểm này cho thấy sự phát triển trong nhận thức lý luận của Đảng về vị trí, vai trò của kinh tế tư nhân. Kinh tế tư nhân không còn chỉ được nhìn nhận như một bộ phận bổ sung nguồn lực cho nền kinh tế mà được đặt vào vị trí quan trọng trong việc tạo ra tăng trưởng, việc làm, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Đây cũng là sự kế thừa và phát triển nhất quán đường lối đổi mới của Đảng, đồng thời tạo cơ sở chính trị quan trọng để tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách, xây dựng môi trường kinh doanh bình đẳng, minh bạch và thuận lợi cho các chủ thể kinh tế phát triển.

2. Kinh tế tư nhân – động lực quan trọng nhất thúc đẩy phát triển nền kinh tế Việt Nam

Thực tiễn gần 40 năm đổi mới cho thấy, kinh tế tư nhân đã có những đóng góp ngày càng quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Theo Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, khu vực kinh tế tư nhân có hơn 940 nghìn doanh nghiệp và hơn 5 triệu hộ kinh doanh đang hoạt động, đóng góp khoảng 50% GDP, hơn 30% tổng thu ngân sách nhà nước và sử dụng khoảng 82% tổng số lao động. Những con số này cho thấy tiềm năng và sức đóng góp to lớn của khu vực kinh tế tư nhân đối với nền kinh tế quốc dân.

Có thể nhận diện vai trò của kinh tế tư nhân trên một số phương diện chủ yếu:

Thứ nhất, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế và huy động các nguồn lực xã hội.

Kinh tế tư nhân góp phần khai thác các nguồn vốn, lao động, tài nguyên và năng lực kinh doanh trong xã hội. Thông qua hoạt động đầu tư, sản xuất và kinh doanh, khu vực này góp phần mở rộng quy mô sản xuất, gia tăng nguồn cung hàng hóa, dịch vụ và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Thứ hai, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người lao động.

Với số lượng lớn doanh nghiệp và hộ kinh doanh, kinh tế tư nhân là khu vực có khả năng tạo ra nhiều cơ hội việc làm, góp phần chuyển dịch cơ cấu lao động, cải thiện đời sống nhân dân và bảo đảm an sinh xã hội.

Thứ ba, thúc đẩy cạnh tranh, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng suất lao động.

Áp lực cạnh tranh trên thị trường buộc các doanh nghiệp tư nhân phải không ngừng đổi mới công nghệ, cải tiến quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và tối ưu hóa chi phí. Đây là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển của lực lượng sản xuất.

Thứ tư, thúc đẩy hội nhập kinh tế quốc tế và nâng cao vị thế doanh nghiệp Việt Nam.

Nhiều doanh nghiệp tư nhân đã từng bước tham gia vào các chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu, xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh. Sự trưởng thành của đội ngũ doanh nghiệp tư nhân góp phần củng cố tính tự chủ, tự cường của nền kinh tế.

Như vậy, phát triển kinh tế tư nhân không chỉ có ý nghĩa đối với sự tăng trưởng của từng doanh nghiệp mà còn góp phần tạo nền tảng cho sự phát triển nhanh và bền vững của toàn bộ nền kinh tế quốc dân.

3. Những yêu cầu đặt ra đối với phát triển kinh tế tư nhân trong giai đoạn mới

Bên cạnh những thành tựu đạt được, kinh tế tư nhân Việt Nam vẫn còn không ít hạn chế. Phần lớn doanh nghiệp có quy mô nhỏ và vừa; năng lực tài chính, trình độ quản trị và khả năng ứng dụng khoa học, công nghệ còn hạn chế. Sự liên kết giữa doanh nghiệp tư nhân với doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài chưa thực sự chặt chẽ. Khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu của nhiều doanh nghiệp còn thấp.

Trong bối cảnh thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước theo tinh thần Đại hội XIV, việc phát triển kinh tế tư nhân cần tập trung vào một số định hướng sau:

Một là, tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Cần xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, ổn định và có tính dự báo; bảo đảm quyền sở hữu tài sản, quyền tự do kinh doanh và quyền cạnh tranh bình đẳng giữa các chủ thể kinh tế. Đồng thời, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tháo gỡ những rào cản đang hạn chế khả năng tiếp cận các nguồn lực của doanh nghiệp tư nhân.

Hai là, tạo điều kiện để kinh tế tư nhân tiếp cận bình đẳng các nguồn lực phát triển.

Các nguồn lực như đất đai, vốn, công nghệ, thông tin và nguồn nhân lực chất lượng cao cần được phân bổ theo nguyên tắc thị trường, công khai và minh bạch. Nhà nước cần thực hiện tốt vai trò kiến tạo, hỗ trợ và điều tiết, không can thiệp hành chính không phù hợp vào hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Ba là, thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong doanh nghiệp tư nhân.

Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, doanh nghiệp cần chủ động ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, tự động hóa và các nền tảng số vào hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đây là điều kiện quan trọng để nâng cao năng suất lao động, chất lượng sản phẩm và sức cạnh tranh.

Bốn là, xây dựng đội ngũ doanh nhân có năng lực, bản lĩnh và trách nhiệm xã hội.

Phát triển kinh tế tư nhân không chỉ hướng đến mục tiêu gia tăng lợi nhuận mà còn phải gắn với đạo đức kinh doanh, văn hóa doanh nghiệp, trách nhiệm đối với người lao động, cộng đồng và môi trường. Đội ngũ doanh nhân cần có khát vọng làm giàu chính đáng, tinh thần đổi mới sáng tạo và ý thức đóng góp cho sự phát triển của đất nước.

Năm là, tăng cường liên kết giữa các thành phần kinh tế.

Kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể và kinh tế tư nhân cần phát huy những lợi thế riêng, bổ trợ và hợp tác với nhau trong quá trình phát triển. Đặc biệt, cần thúc đẩy các mô hình liên kết sản xuất, chuỗi cung ứng và hợp tác công tư, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực xã hội.

4. Kết luận

Đại hội XIV của Đảng đã tiếp tục khẳng định tầm nhìn và tư duy đổi mới trong phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, trong đó kinh tế tư nhân được xác định là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế. Đây là định hướng có ý nghĩa chiến lược, thể hiện sự phát triển trong nhận thức lý luận của Đảng về vai trò của các thành phần kinh tế trong thời kỳ mới.

Để hiện thực hóa định hướng này, cần có sự đồng bộ giữa hoàn thiện thể chế, đổi mới phương thức quản lý nhà nước, khơi thông các nguồn lực và nâng cao năng lực nội tại của doanh nghiệp. Quan trọng hơn, cần xây dựng một môi trường kinh doanh mà ở đó mọi chủ thể kinh tế đều có cơ hội phát triển, cạnh tranh bình đẳng và đóng góp vào lợi ích chung của đất nước.

Tài liệu tham khảo

1. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

2. Bộ Chính trị (2025), Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 về phát triển kinh tế tư nhân.

3. Chính phủ (2025), Nghị quyết số 138/NQ-CP ngày 16/5/2025 ban hành Kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết số 68-NQ/TW.

  

                                        ThS. Nguyễn Thị Hải Lên - Bộ môn Lý luận chính trị

A - Z Sitemap /

Đào tạo, nghiên cứu gắn liền với khoa học và công nghệ nhằm tạo ra những sinh viên và học viên có lòng yêu nước, có phẩm chất nhân văn mang đậm bản sắc Việt Nam, có ý thức sinh hoạt cộng đồng, có sức khỏe, có năng lực và kỹ năng toàn diện, tự tin, năng động, sáng tạo và trở thành công dân khởi nghiệp mang tính toàn cầu.