Ngày 27/7 hằng năm đã trở thành dấu mốc thiêng liêng trong đời sống tinh thần của dân tộc Việt Nam. Đây không chỉ là dịp để toàn Đảng, toàn dân và toàn quân tưởng nhớ, tri ân các anh hùng liệt sĩ, thương binh, bệnh binh, người có công với cách mạng và thân nhân liệt sĩ, mà còn là dịp nhắc nhở mỗi người về đạo lý truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” – một giá trị bền vững của dân tộc Việt Nam.

 

Năm 2026, cả nước kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh liệt sĩ (27/7/1947 – 27/7/2026). Trải qua gần tám thập kỷ, ngày 27/7 vẫn là biểu tượng của lòng biết ơn, sự tri ân sâu sắc đối với những người đã hy sinh, cống hiến tuổi thanh xuân, xương máu và cả cuộc đời vì độc lập, tự do của Tổ quốc, đồng thời khơi dậy trách nhiệm của các thế hệ hôm nay trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước.

Hành trình hình thành Ngày Thương binh liệt sĩ

Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vừa ra đời đã phải bước vào cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược. Trong những năm đầu kháng chiến, hàng vạn cán bộ, chiến sĩ và đồng bào đã anh dũng chiến đấu, nhiều người hy sinh hoặc để lại một phần xương máu trên chiến trường.

Xuất phát từ truyền thống nhân nghĩa của dân tộc và sự quan tâm đặc biệt của Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Đảng, Nhà nước đối với những người có công, ngay từ đầu năm 1946, nhiều tổ chức chăm lo thương binh đã được thành lập. Hội Giúp binh sĩ bị nạn, sau đổi thành Hội Giúp binh sĩ bị thương, nhanh chóng phát triển ở nhiều địa phương; Chủ tịch Hồ Chí Minh được suy tôn làm Chủ tịch danh dự.

Trong năm 1946, nhiều hoạt động quyên góp, chăm lo đời sống chiến sĩ được phát động trên cả nước. Tiêu biểu là phong trào “Mùa đông binh sĩ”, nhằm may áo trấn thủ và hỗ trợ bộ đội trong mùa đông. Hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh cởi chiếc áo len đang mặc để tặng chiến sĩ ngay tại lễ phát động đã trở thành biểu tượng đẹp về tinh thần sẻ chia, yêu thương và trách nhiệm đối với người lính.

Khi cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ cuối năm 1946, số lượng thương binh và liệt sĩ ngày càng tăng. Trước yêu cầu cấp thiết đó, ngày 16/2/1947, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 20/SL, quy định chế độ hưu bổng, trợ cấp thương tật và tiền tuất tử sĩ. Đây là văn bản pháp lý đầu tiên đặt nền móng cho chính sách ưu đãi người có công của Nhà nước Việt Nam.

Tháng 6/1947, tại Đại Từ (Bắc Thái), đại diện nhiều tổ chức chính trị, đoàn thể và cơ quan Trung ương đã họp bàn về công tác thương binh, liệt sĩ. Hội nghị thống nhất chọn ngày 27/7 hằng năm là Ngày Thương binh toàn quốc. Kể từ đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh thường xuyên gửi thư, quà động viên thương binh, gia đình liệt sĩ và kêu gọi toàn dân chăm lo những người đã cống hiến cho Tổ quốc.

Đến tháng 7/1955, Đảng và Nhà nước quyết định đổi tên Ngày Thương binh toàn quốc thành Ngày Thương binh liệt sĩ, nhằm ghi nhận đầy đủ sự hy sinh to lớn của cả thương binh và các anh hùng liệt sĩ trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.

Sau khi đất nước thống nhất, thực hiện Chỉ thị số 223/CT-TW ngày 8/7/1975 của Ban Bí thư Trung ương Đảng, từ năm 1975, ngày 27/7 chính thức trở thành ngày Thương binh liệt sĩ của cả nước và được tổ chức thường niên cho đến ngày nay.

Ý nghĩa của Ngày Thương binh liệt sĩ

Sau 79 năm hình thành và phát triển, ngày Thương binh liệt sĩ không chỉ mang ý nghĩa lịch sử mà còn có giá trị chính trị, văn hóa và nhân văn sâu sắc.

Trước hết, đây là dịp để toàn xã hội bày tỏ lòng biết ơn đối với các anh hùng liệt sĩ, thương binh, bệnh binh, người có công với cách mạng và gia đình đã hy sinh, cống hiến vì độc lập, tự do, thống nhất đất nước và cuộc sống bình yên của nhân dân.

Bên cạnh đó, ngày 27/7 khẳng định quan điểm nhất quán của Đảng và Nhà nước trong việc chăm lo người có công, coi đây là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Những chính sách ưu đãi, hoạt động đền ơn đáp nghĩa, xây dựng nhà tình nghĩa, phụng dưỡng Mẹ Việt Nam Anh hùng, chăm sóc thương binh, thân nhân liệt sĩ… đã và đang góp phần lan tỏa tinh thần nhân văn, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

 

Đối với thế hệ trẻ, ngày Thương binh liệt sĩ còn là dịp giáo dục truyền thống yêu nước, bồi đắp lý tưởng cách mạng, hun đúc ý chí cống hiến và tinh thần trách nhiệm đối với đất nước. Sự tri ân không chỉ được thể hiện bằng những nghi lễ tưởng niệm, mà còn bằng những hành động thiết thực như học tập, lao động, sáng tạo, sống có trách nhiệm và góp phần xây dựng một Việt Nam ngày càng phát triển, giàu mạnh.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, tinh thần “Uống nước nhớ nguồn” tiếp tục là sợi dây gắn kết quá khứ với hiện tại, là động lực để mỗi người Việt Nam gìn giữ và phát huy những giá trị tốt đẹp mà các thế hệ cha anh đã đánh đổi bằng máu xương để gây dựng. Chính vì vậy, ngày Thương binh liệt sĩ - 27/7 mãi mãi là biểu tượng của lòng biết ơn, của truyền thống nhân văn và của khát vọng xây dựng, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam hòa bình, độc lập và phát triển bền vững

ThS. Trần Thị Diễm Trâm
Tổng hợp